Skip to main content

Posts

Showing posts with the label shabd

मनुष्यः (मनुष्य) अकारांत पुर्लिंग शब्द रुप- Manusha(Human) Akarant purling shabd roop

मनुष्यः (मनुष्य) अकारांत पुर्लिंग शब्द रुप - Manusha(Human) Akarant purling shabd roop मनुष्य शब्द अकारांत पुर्लिंग शब्द रुप के जैसै चलते है। नीचे दी गयी तालिका में मनुष्य शब्द के अलग अलग विभक्तियो के रुप है। इन्हे याद कर के आप सभी अकारांत पुर्लिंग सज्ञां शब्द के रुप बना सकते हैं जैसै- रामः (राम) ईश्वर (God) बालकः ( बालक) नृपः( king), विद्यालयः(school), ग्रामः(village) इत्यादि।

बालकः (बालक) अकारांत पुर्लिंग शब्द रुप- Balak(child) Akarant purling shabd roop

बालकः (बालक) अकारांत पुर्लिंग शब्द रुप - Balak(child) Akarant purling shabd roop बालकः शब्द अकारांत पुर्लिंग शब्द रुप के जैसै चलते है। नीचे दी गयी तालिका में बालकः के अलग अलग विभक्तियो के रुप है। इन्हे याद कर के आप सभी अकारांत पुर्लिंग सज्ञां शब्द के रुप बना सकते हैं जैसै- रामः (राम) ईश्वर (God) मनुष्यः( Human), नृपः( king), विद्यालयः(school), ग्रामः(village) इत्यादि। विभक्तियॉ एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम बालकः बालकौ बालकाः द्वितीया बालकम् बालकौ बालकान् तृतीया बालकेन बालकाभ्याम् बालकैः चतुर्थी बालकाय बालकाभ्याम् बालकेभ्यः पंचमी बालकात् बालकाभ्याम् बालकेभ्यः षष्ठी बालकस्य बालकयोः बालकानाम् सप्तमी बालके बालकयोः बालकेषु सम्बोधन हे बालक हे बालकौ हे बालकाः उदाहरण वाक्य बालक वहाँ जाता है। बालकः तत्र गच्छति। बालक पढता है। बालकः पठति। दो बालक हँसते है। बालकौ हसतः। वह बालक हँसता है। सः बालकः हसति। सब बालक हँसते हैं। बालकाः हसन्ति। बालक विद्यालय जाता है। बालकः विद्यालयं गच्छति...

एषः अकारांत पुर्लिंग सर्वनाम शब्द रुप- ēṣaḥ akārānt purlinga śabda rupa

आज हम एषः अकारांत शब्द रुप सिखेंगे। इंग्लिश में एषः का अर्थ “he” होता है। परंतु सः का भी अर्थ "he" है। दोनो शब्दों मे अंतर यह है की एषः का प्रयोग हम अपने समीप के व्यक्ति के लिए करते है जबकि सः का प्रयोग हम अपने से किसी दूर के व्यक्ति के लिए करते है। स्त्रीलिंग में एषः हो जाता है एषा और सः हो जाता है सा, परंतु उनका प्रयोग समान ही रहता है। एषः एक सर्वनाम शब्द है, जो की यदादि शब्द समूह से है जिसके अन्य शब्द है -यद्, तद्, एतद्, किम् आदि। यहाँ ध्यान रखने वाली बात है की सर्वनाम शब्दों में सात ही रूप होते है सम्बोधन नहीं होता। नीचे दी गयी तालिका में हम एषः के पुर्लिंग शब्द रूप सिखेंगे। एषः के स्त्रीलिंग एवं नपुंसकलिंग में भी शब्द रूप होते है। एषः अकारांत पुर्लिंग शब्द रुप   विभक्त्ति एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम एषः एतौ एते द्वितीया एनम् / एतम् एनौ / एतौ एनान् / एतान् तृतीया एनेन / एतेन एताभ्याम् एतैः चतुर्थी एतस्मै एताभ्याम् एतेभ्यः पंचमी एतस्मात् / एतस्माद् एताभ्याम् एतेभ्यः षष्ठी एतस्य एनयोः / एतयोः एतेषाम् सप्तमी एतस्मिन् एनयोः / एतयोः एतेषु एषः अका...

गृह (घर)अकारांत नपुंस्कलिंग शब्द रुप- Grha( ghara) akārānta napunsakaliṅga śabda rupa

गृह (घर)अकारांत नपुंस्कलिंग शब्द रुप -Grha( ghara) akārānta napunsakaliṅga śabda rupa गृह शब्द के रुप अकारांत नपुंस्कलिंग शब्द रुप के जैसै चलते है। नीचे दी गयी तालिका में गृह शब्द के अलग अलग विभक्तियो के रुप है। इनहे याद कर के आप सभी अकारांत नपुंसकलिंग सज्ञां के रुप बना सकते हैं जैसै- ज्ञानम्(knowledge), पुस्तकम् (book) , पुष्पम्(flower ) , जलम्(water) , सत्यम्(truth), भोजनम्(food), राज्यम्(state)इत्यादि। एकवचन द्विवचन बहुवचन  प्रथम गृहम् गृहे गृहाणि द्वितीया गृहम् गृहे गृहाणि तृतीया गृहेण गृहाभ्याम् गृहैः चतुर्थी गृहाय गृहाभ्याम् गृहेभ्यः पंचमी गृहात् गृहाभ्याम् गृहेभ्यः षष्ठी गृहस्य गृहयौः गृहाणाम् सप्तमी गृहे गृहयौः गृहेषु सम्बोधन हे गृह हे गृहे हे गृहाणि

गुरु शब्द उकारांत पुर्ल्लिग शब्द रुप- Guru shabd roop

गुरु शब्द उकारांत पुर्ल्लिग शब्द रुप- Guru ke shabd roop गुरु शब्द उकारांत पुर्ल्लिग शब्द रुप के जैसै चलते है। निचे दी गयी तालिका में गुरु के अलग अलग विभक्तियो के रुप है। इनहे याद कर के आप सभी उकारांत पुर्ल्लिग सज्ञां के रुप बना सकते हैं जैसै- साधु, भानु (सुर्य का पर्यायवाची, a name of sun), शिशु(नवजात बालक, small child), वायु( wind),ऋतु(weather), शम्भु इत्यादि। विभक्तियॉ एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम गुरुः गुरू गुरवः द्वितीया गुरुम् गुरू गुरून् तृतीया गुरुना गुरुभ्याम् गुरुभिः चतुर्थी गुरवे गुरुभ्याम् गुरुभ्यः पंचमी गुरौः गुरुभ्याम् गुरुभ्यः षष्ठी गुरौः गुर्वोः गुरूनाम् सप्तमी गुरौ गुर्वो गुरुपु सम्बोधन हे गुरौ हे गुरू हे गुरवः गुरु शब्द उकारांत पुर्ल्लिग शब्द रुप

हरि (विष्णु) इकारान्त पुर्लिग शब्द

Hari Ikarant (इकारान्त) purling Shabd roop. In this post, we will learn about hari (हरि) shabd roop. Hari is an ikarant shabd, if we do a sandhi vichede of hari shabd ह् + अ + र् + इ = हरि, The last varn (alphabet) is इ making it an ikarant shabd. Also, hari (हरि) is a masculine(पुल्लिंग) shabd. Therefore, the Shabd roop will be ikarant purling. The following table has all the विभक्ति and कारक for hari shabd. In a similar way, other word forms can be made and remembered easily. You can access all shabd roop in this blog on our Sanskrit page . विभक्ति एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथमा हरि: हरी  हरय: द्वितीया हरिम् हरी हरीन् तृतीया हरिना हरिभ्याम्  हरिभि: चतुर्थी हरये हरिभ्याम्  हरिभ्य: पञ्चमी हरे:  हरिभ्याम् हरिभ्य: षष्ठी हरे: हर्यो: हरीनाम् सप्तमी हरौ  हर्यो: हरिषु सम्बोधन हे हरे हे हरी हे हरय: