Skip to main content

Posts

Showing posts with the label padarth vigyan notes

рдЕрдиुрдоाрди рдк्рд░рдоाрдг- рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди- Anuman praman- Padarth vigyan

рдЬ्рдЮाрди рдХी рдЕрдиुрднूрддि 2 рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ोрддी рд╣ै 1) рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ 2) рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖। рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЬ्рдЮाрди рдХा рдмोрдз рдЗंрдж्рд░िрдпाрд░्рдерд╕рди्рдиि-рдХрд░्рд╖ рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЬ्рдЮाрди рдХा рдмोрдз рдЕрдиुрдоाрди, рдЙрдкрдоाрди, рдпुрдХ्рддि, рд╢рдм्рдж рдк्рд░рдоाрдг рдЖрджि рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। 'рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ं рд╣ि рдЕрд▓्рдкं рдЕрдирд▓рдкрдо рдЕрдирд▓рдкрдо рдЕंрдмृрдж्рдзрдо्'। (рдЪрд░рдХ) рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдХा рджाрдпрд░ा рдФрд░ рд╕ीрдоा рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ै рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдХा рдЕрдзिрдХ, рдЗрд╕рд▓िрдП рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рдЕрдиुрдоाрди рдЖрджि рдк्рд░рдоाрдгों рдХो рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рдЬाрддी рд╣ै। рдЕрдиुрдоाрди рдк्рд░рдоाрдг рдХो рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдк्рд░рдоाрдг рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕рдЪ्рдЪे рдЬ्рдЮाрди рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЬ्рдЮाрди рдпा рдЖрдк्рдЯोрдкрджेрд╢ рдХा рдкूрд░्рд╡ рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЕрдиुрдоाрди (рдиिрд░ुрдХ्рддि) рдХी рд╡्рдпुрдд्рдкрдд्рддि рдЕрдиुрдоाрди рд╢рдм्рдж "рдЕрдгु" рдЙрдкрд╕рд░्рдЧ, "рдо" рдзाрддु рдФрд░ "рд▓्рдпुрдЯ" рдк्рд░рдд्рдпрдп рд╕े рдмрдиा рд╣ै। 1) 'рдЕрдиु= рдкрд╢्рдЪाрдд् рдХрд╕्рдп рдЪिрдж् рдЬ्рдЮाрдиाрди्рддрд░ं рдЬाрдпрдоाрдирдоिрддि рдЬ्рдЮाрдирдо् рдЕрдиुрдоिрддिः'। 2)рдЕрдиु (рдкрд╢्рдЪाрдд्) рдоीрдпрддे (рдЬ्рдЮрдпрддे) рдЗрддि рдЕрдиुрдоाрдирдо्'। 3) рдЕрдиु = рдкрд╢्рдЪाрдд् (рдмाрдж рдоें) рдоाрди =рдЬ्рдЮाрди  рдЕрдиुрдоाрди, рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдкрд╢्рдЪाрдд् рдЬ्рдЮाрди (рдкिрдЫрд▓े рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЬ्рдЮाрди рдпा рдЖрдк्рддोрдкрджेрд╢ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдмाрдж рдоें рдоाрдиा рдЬ...

рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рдоाрдг

рдк्рд░िрдп рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЧुрд░ुрдХुрд▓ рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рдоाрдг рдХे рдКрдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ेंрдЧे। рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рдоाрдг рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рддि рдХा рд╕ाрдзрди рд╣ै рдЬिрд╕рдоे рдЗंрдж्рд░िрдпों рдХे рд╕ंрдпोрдЧ рд╕े рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рдоाрдг рдХो рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ोрдЧों рдХे рдиिрджाрди, рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди, рдЕрдиुрдоाрди, рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдкрдХрд░рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЗंрдж्рд░िрдпों рдФрд░ рдЖрдд्рдо-рдЕрдиुрднрд╡ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрдзрди рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдиुрдоाрди рдк्рд░рдоाрдг рдХा рдЖрдзाрд░ рднी рдмрдирддा рд╣ै।рдпрд╣ рд╡िрд╖рдп рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди (padarth vigyan notes) рдХे рдиोрдЯ्рд╕, рдмीрдПрдПрдордПрд╕ рдк्рд░рдердо рд╡рд░्рд╖ рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рдоाрдг рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдиाрдо рдХी рд╡्рдпुрдд्рдкрдд्рддि рдк्рд░рддि+рдЕрдХ्рд╖рдо्=рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖рдо् рдк्рд░рддि = рдЕрдЧ्рд░ рдФрд░ рдЕрдХ्рд╖ = рдЖंрдЦें (рдпा рдЗंрдж्рд░िрдпां) рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ = рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे (рдЗंрдж्рд░िрдпों рдХे рд╕ाрдордиे)। рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рдЕрд░्рдеाрдд рдЬो рджेрдЦा рдЬाрдП। рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╢рдм्рдж рди рдХेрд╡рд▓ рдЪрдХ्рд╖ु рдЗंрдж्рд░िрдп рд╡िрд╖рдп (рд░ूрдк-рдЧ्рд░рд╣рдг) рдХे рд▓िрдП рдмрд▓्рдХि рдЕрди्рдп рдХे рд▓िрдП рднी рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рдкंрдЪेंрдж्рд░िрдп рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╣ै। рд▓рдХ्рд╖рдг 'рдЖрдд्рдоेрди्рдж्рд░ि...

рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдк्рд░рдоाрдг рдХ्рдпा рд╣ै?

рдк्рд░िрдп рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЧुрд░ुрдХुрд▓ рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдо "рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдк्рд░рдоाрдг" рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ेंрдЧे। рдпрд╣ рд╡िрд╖рдп рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдиोрдЯ्рд╕ (Padarth Vigyan notes ), рдмीрдПрдПрдордПрд╕ (BAMS) рдк्рд░рдердо рд╡рд░्рд╖ (Ist year) рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдп, рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡िрд╖рдпों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░ рдЪुрдХे рд╣ैं: рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдкोрд╕्рдЯ Ayurveda Nirupana рдЖрдпुрд░्рд╡ेрджोрдХ्рдд 41 рдЧुрдгों рдХे рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг Classification of Darshana, Nyaya Darshana (рджрд░्рд╢рди рдХे рдк्рд░рдХाрд░, рди्рдпाрдп рджрд░्рд╢рди) рдкрд░िрднाрд╖ा,рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХा рдорд╣рдд्рд╡, рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдПрд╡ं рдЙрдкрдпोрдЧ 'рдк्рд░рдоाрдгैрд░рд░्рдеाрд╡рдзाрд░рдгं рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдо्' । рдк्рд░рдоाрдг рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд╕्рддु рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХा рдЕрдиुрдоाрди рдпा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕्рд╡рд╕्рде рдЕрдерд╡ा рд░ोрдЧ рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╕्рдеिрддि рдХो рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рд░ोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा. рдпрд╣ рдд्рд░िрд╡िрдз, рдЪрддुрд░्рд╡िрдзा, рдкंрдЪрд╡िрдз, рдЕрд╖्рдЯрд╡िрдз рдФрд░ рджрд╢рд╡िрдз рднाрд╡ों рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд░ोрдЧ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкंрдЪ рд▓рдХ्рд╖рдг рдиिрджाрди рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рд░ोрдЧ рдпा рд░ोрдЧी рдХी рд╕рдлрд▓ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдоाрдг рдХा рдЬ्рдЮाрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдк्рд░рдоाрдг рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдЗрд╕ рд╢рдм्рдж рдоें рдордиुрд╖्рдп...

рдЕрднाрд╡ (рдиिрд╖ेрдз) рд╡िрдЬ्рдЮाрдиिрдпрдо

рдк्рд░िрдп рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЧुрд░ुрдХुрд▓ рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдо рдЕрднाрд╡ рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ेंрдЧे। рдпрд╣ рд╡िрд╖рдп рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдиोрдЯ्рд╕, рдмीрдПрдПрдордПрд╕ рдк्рд░рдердо рд╡рд░्рд╖ рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдп, рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡िрдЬ्рдЮाрдиिрдпрдо рдХो рдпрд╣ рдкреЭ рд╕рдХрддे рд╣ै। Related topics from the Dravya Nirupana Chapter Dravya (рдж्рд░рд╡्рдп) Panchamahabhuta- рдкंрдЪрдорд╣ाрднूрдд Akasha Mahabhuta (рдЖрдХाрд╢ рдорд╣ाрднूрдд) Vayu MahaBhuta (рд╡ाрдпु рдорд╣ाрднूрдд) Ayurveda Nirupana (рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдиिрд░ूрдкрдг ) Darshan Nirupana ( рджрд░्рд╢рди рдиिрд░ूрдкрдг ) рд▓рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рджрд░्рд╢рди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ 7рд╡ाँ рдкрджाрд░्рде рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдЗрд╕े рдкрджाрд░्рде рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рддा рд╣ै (рдЙрдкрдЪाрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рднाрд╡ рдкрджाрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं)। рд╕рдоाрдиाрд░्рдеी рд╢рдм्рдж : рдЕрднाрд╡, рди-рднाрд╡, рд╡िрд░ोрдзी-рднाрд╡, рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрддि, рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा-рднाрд╡, рднाрд╡рд░рд╣िрддा, рдЕрдЦрдг्рдбोрдкрдзि рдзрд░्рдо-рд╡िрд╢ेрд╖, рдЕрд╕рдд् рдкрджाрд░्рде рдЖрджि। рд╡िрд╡рд░рдг 'рди рднाрд╡ो рдЕрднाрд╡ः' । (рдХрдгाрджрдЧौрддрдоीрдпрдо्) рдкрджाрд░्рде рдЬो рднाрд╡ рдпा рд╕рдд् рдирд╣ीं рд╣ैं рдЙрди्рд╣ें рдЕрднाрд╡ рдпा рдЕрд╕рдд् рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। 'рдж्рд╡िрд╡िрдзрдоेрд╡ рдЦрд▓ु рд╕рд░्рд╡ं рд╕рдЪ्рдЪाрд╕рдЪ्рдЪ' । (рдЪ...

рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡िрдЬ्рдЮाрдирдпрдо्- Padarath Vigyan Notes- Ist Year- BAMS

рдк्рд░िрдп рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЧुрд░ुрдХुрд▓ рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдо рд╡िрд╢ेрд╖ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ेंрдЧे। рдпрд╣ рд╡िрд╖рдп рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдиोрдЯ्рд╕ , рдмीрдПрдПрдордПрд╕ рдк्рд░рдердо рд╡рд░्рд╖ рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рд▓рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рджрд░्рд╢рдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдХो 5рд╡ां рдФрд░ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рджूрд╕рд░ा рд╕्рдеाрди рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрдкрдЪाрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдоाрди्рдп рдХी рддрд░рд╣ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рдЗрд╕рдХी рдмрдб़ी рднूрдоिрдХा рд╣ै। рд╕ाрдоाрди्рдп рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдиाрдо рд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ैं। рджрд░्рд╢рдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рд╡ैрд╢ेрд╖िрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдиाрдо рд╡िрд╢ेрд╖ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣ी рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै। рд╖рдЯ् рдкрджाрд░्рдеों рдоें рдЗрд╕рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╕िрдж्рдз рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЪीрдЬों рдХे рдмीрдЪ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддा рдХा рдЬ्рдЮाрди рджेрддा рд╣ै। рд╕рдоाрдиाрд░्рдеी рд╢рдм्рдж рд╡िрд╢ेрд╖, рдкृрдердХ्рдд्рд╡ा, рдЕрддुрд▓्рдпाрд░्рдердеा, рд╣्рд░рд╕ाрд╣ेрддु, рд╡ैрд╕ाрджृрд╖्рдп, рд╡्рдпाрд╡ृрдд्рддि рд╣ेрддु, рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддा, рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХाрд░рдХ, рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддा, рднेрджрдмुрдж्рдзि рдЖрджि। рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣्рд░ाрд╕рд╣ेрддुрд░्рд╡िрд╢ेрд╖рд╢्рд░्рдЪ। рдЪ. рд╕ू. 1.44 рдпрд╣ рдХрдоी рдХा рдХाрд░рдг рд╣ै। рд╡िрд╢ेрд╖рд╕्рддु рдкृрдердХ्рдд्рд╡рдХृрдд । (рдЪ. рд╕ू 1.45) рдпрд╣ рдЪीрдЬों рдХा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХाрд░рдХ рд╣ै। рд╡िрд╢ेрд╖рд╕्рддु рд╡िрдкрд░्рдпрдпः । (рдЪ. рд╕ू 1.45 ) рдпрд╣ рд╕ाрдоाрди्рдп рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдХाрд░рдХ рд╣ै (рд╕ाрдоाрди्рдп рдПрдХीрдХрд░рдг рдФрд░ рд╡ृрдж्рдзिрдХрд░рдг рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд╡िрд╢ेрд╖ рдкृрде...